خانم دالاوي
ويرجينيا وولف، ترجمة خجسته كيهان، تهران: مؤسسة انتشارات نگاه، 1386، 240 ص، 3000 تومان
ويرجينيا وولف هنوز در بازار كتاب ايران مخاطب دارد. رغبت ناشران ايراني به چاپ آثار اين نويسندة بزرگ انگليسي را بايد به فال نيك گرفت. اين علاقة مشترك مخاطب و ناشر منجر به ترجمه و چاپ آثار ناياب ويرجينيا وولف شده است. يكي از اين كتابها خانم دالاوي است كه بهتازگي در بازار كتاب توزيع شده است. به گفتة منتقدان، اين اثر يكي از برجستهترين آثار ويرجينيا وولف است كه اكنون براي دومين بار در ايران ترجمه و چاپ ميشود. بار نخست مربوط به سالها پيش است كه اين اثر با ترجمة پرويز داريوش منتشر شده بود. ترجمة داريوش از اين رمان سالهاست كه ناياب شده و تلاش براي يافتن آن حتي در بازار كتابفروشيهاي قديمي بينتيجه بود. چند سال پيش نيز با ساخت فيلم ساعتها كه بر مبناي داستان ساعتها، اثر مايكل كانينگهام، ساخته شده بود، رمان خانم دالاوي ورد زبان اهل كتاب شده بود كه دربهدر دنبال اين كتاب ميگشتند.
«به گفتة بسياري از منتقدان، بيست صفحة اول رمان خانم دالاوي پيچيدهترين اثر ويرجينيا ولف است.» كه خوانش آن به تمركز بسيار بالايي نياز دارد. به نوشتة مترجم، «در سراسر اين اثر نقطهي تمركز دائماً از جهان بيروني به ذهن شخصيتهايي كه آن را مشاهده ميكنند تغيير مكان ميدهد. و اين در حالي است كه مكان ماجرا فوراً مشخص ميشود...».
داغ ننگ
اروينگ گافمن، ترجمة مسعود كيانپور، تهران: نشر مركز، 1386، 245 ص، 3200 تومان
اينكه كتابي از اروينگ گافمن، جامعهشناس برجستة امريكايي، بيسروصدا به ويترين كتابفروشيها راه پيدا كند بهخوديخود خبر خوبي است. گافمن در اين اثر به تحليل موضوعي جالب ميپردازد كه براي همة ما آشناست. داغ ننگ خوردن اشاره به وضعيتي است كه انسان بهخاطر وجود يك ايراد جسمي، يك ويژگي خاص و يا يك وضعيت ويژه با آن مواجه و در جامعه انگشتنما ميشود.
گافمن از برجستهترين جامعهشناسان قرن بيستم امريكاست كه به همراه چهرههاي سرشناسي چون ديويد ماتزا، كينگزلي ديويس، نيل اسملسر و همچنين هربرت بلومر يكي از قويترين گروههاي جامعهشناسي دهة 1960 امريكا را تشكيل داده است. از اين جامعهشناس بزرگ، تاكنون اثري به فارسي ترجمه نشده و فقط در لابهلاي آثار شارحان جامعهشناسي اشارههاي مختصري به نحوة كار او شده است. اميدوارم اين كتاب به سرنوشت كتاب طبقة تنآسا، اثر تورشتاين وبلن، دچار نشود. اين كتاب نيز كه اولين اثر يكي از بزرگترين جامعهشناسان امريكايي بود چند سال پيش با ترجمة فرهنگ ارشاد و به همت نشر ني چاپ شده بود، اما چندان كه بايد و شايد در محافل دانشگاهي معرفي نشده. با اين حال تازگيها همين اثر هم به چاپ دوم رسيده است. درهرحال چاپ اين آثار كلاسيك جامعهشناسي نويد خوبي براي علاقهمندان است.
قصههاي قروقاطي 2
خوليو كورتاسار، ترجمة جيران مقدم، تهران: نشر مانِ كتاب، 1386، 58 ص، 1200 تومان
در ميان آثاري كه منتشر ميشود گاهي اوقات چشم آدم به آثاري ميافتد كه بهرغم اهميتشان در بازار كتاب چندان به چشم نميآيند. يكي از اين كتابها كه بهتازگي روانة بازار شده ترجمة تازهاي است از آثار كورتاسار با عنوان قصههاي قروقاطي. مترجم آن قبلاً هم در روزنامهها داستانهاي كوتاهي از اين نويسنده منتشر كرده است. اين كتاب پنجمين جلد از مجموعهاي است كه با عنوان كتابهاي مانَك و در قطع كوچك منتشر ميشود. داستانهاي اين مجموعه بيشتر بهگونهاي فراداستان نزديك شدهاند كه از ويژگيهاي نوشتاري كورتاسار محسوب ميشود. در بخش نخست كتاب، با بحثي به نام «مشغوليتهاي عجيب و غريب» روبهرو ميشويم و در بخش دوم نيز «دفترچة دستورالعملها» را داريم. كورتاسار با به سخره گرفتن كليشههاي روايتي نوشتههايي بهوجود آورده كه شبيه نوشتههاي هيچ نويسندهاي نيست. در اين بين طنز هم به ياري او ميشتابد تا نتيجة كار چيزي متفاوت از كار درآيد. او به تنهايي عميق بشر در دنياي پيشرفتة امروز توجه خاصي نشان داده است. اين را ميتوان در قصههاي قروقاطي مشاهده كرد؛ داستاني كه از يك خانواده آغاز ميشود و به دستورالعملهاي عجيب و غريبي منجر ميشود كه خواندن هريك از آنها لذت خاصي براي مخاطب دارد.
بدن تكهتكهشده: قطعه به مثابه استعارهاي از مدرنيته
ليندا ناكلين، ترجمة مجيد اخگر، تهران: نشر حرفه هنرمند، 1385، 80 ص، 2000تومان
چاپ آثار نظري در حوزة هنر از سوي ناشران چندان جدي گرفته نميشود. وقتي هم كه پاي موضوع تخصصيتري در همين حوزه در ميان باشد كه بدتر. اينجاست كه اگر اثري چاپ شود كه در آن با رويكردي فمينيستي به تحليل آثار هنري پرداخته شده باشد، بايد ذوق كرد و آن اثر را جدي گرفت. اگر اين اثر ترجمة يكي از مقالات ليندا ناكلين باشد كه چه بهتر. ليندا ناكلين استاد هنر مدرن انستيتو هنرهاي زيبا دانشگاه نيويورك است. او سابقة تدريس در كالج واسار و دانشگاه ييل را هم در كارنامة خود دارد. او بيش از هرچيز پيشگام نقد فمينيستي تاريخ هنر شناخته ميشود. آرونا دِ سوزا، از شارحان آثار او، در مقالهاي كه در ابتداي همين كتاب آمده به شرح آرا و آثار وي ميپردازد و دربارة ناكلين چنين مينويسد: «توصيف ليندا ناكلين بهعنوان يك مورخ هنر فمينيست وجه مهمي از موضع فكري او را بر ما آشكار ميسازد، مشروط بر آنكه نخواهيم فمينيسم او را بهعنوان يك روششناسي واحد، يا... درك كنيم.» ناكلين در اين متن با ارائة چشماندازي كلي از تاريخ هنر قرن نوزدهم، دلالتهاي مختلف بازنمايي بصري قطعات بدن و بدن قطعهقطعهشده در اين دوره را بررسي ميكند.
پشت سرت را نگاه نكن!
فارِس باقري، تهران: انتشارات نيلوفر، 186، 95 ص، 1300 تومان
چاپ مجموعههاي داستاني از نويسندگان ايراني اين روزها يك بار ديگر رونق گرفته و چندين اثر كوتاه و بلند از آنها روانة بازار كتاب شده است. در نگاهي اوليه به اين آثار كه به همت چند ناشر معتبر چاپ شده، متوجه تعدد نويسندگان جواني ميشويم كه اولين اثرشان را منتشر كردهاند. فارِس باقري ازجملة آنهاست كه با مجموعة پشت سرت را نگاه نكن! خود را به دنياي ادب ايراني معرفي كرده است. داستانهاي اين مجموعه برشهاي كوتاهي از زندگي هستند كه با زباني ساده و البته پخته نوشته شدهاند. باقري سبك روايي ملايمي دارد و در نگارش داستانها با وسواس پيش رفته است و تصويرسازيهاي خوبي در كارش مشاهده ميشود. اين مجموعه شامل 12 داستان است كه در بسياري از آنها راوي اول شخص نقش اصلي روايت را بر عهده دارد. در برخي از داستانها نيز از تكنيك حديث نفس استفاده شده است.
بازي عروس و داماد (مجموعهداستان)
بلقيس سليماني، تهران: نشر چشمه، 1386، 102 ص، 1400 تومان
بلقيس سليماني پيش از آنكه با نوشتن بازي آخر بانو خود را بهعنوان نويسنده به جامعة ادبي و مخاطبان ادبيات معرفي كند، منتقدي شناختهشده بود كه اينجا و آنجا دربارة كتابهاي ديگران نظر ميداد و سخنراني ميكرد. او اكنون، بعد از نوشتن رمانِ بازي آخر بانو، بازي عروس و داماد را روانة بازار نشر كرده كه از هيچ نظر شبيه كتاب قبلي او نيست. بازي عروس و داماد را ميتوان تجربة نويسنده در مينيمالنويسي دانست كه اتفاقاً تجربة موفقي از كار درآمده است. روايتهاي كوتاه او در اين داستانهاي كوتاه كوتاه به دوباره چشم باز كردن بر يك لحظة زندگي ميماند. بخش عمدة داستانكها با طنزي بسيار ملايم زاوية ديد زني در جامعهاي مردسالار را به ما نشان ميدهد. اين قطعات كوتاه بازي با تصاويري است كه هر روز در زندگي ما تكراركنان از راه ميرسند و ما به آنها توجهي نشان نميدهيم.
نامه به پدر
فرانتس كافكا، ترجمة الهام دارچينيان، تهران: مؤسسة انتشارات نگاه، 1386، 104 ص، 1500 تومان
كافكا نويسندة بزرگي است و نقشي بيبديل در ادبيات جهان دارد. اهميت او آنقدر هست كه هر بار بعد از انتشار يكي ديگر از آثار بيشمارش، بازار نشر تكان بخورد. از آثار بحثبرانگيز نويسنده كه اتفاقاً بههيچوجه داستان يا اثر ادبي نيست، نامهاي است كه نويسنده در دورهاي از زندگي خطاب به پدر خود نوشته و آن را به مادر سپرده تا در اختيار پدرش بگذارد. مادر كافكا با خواندن نامه متوجه ميشود كه با چه نامة تلخ و هولناكي مواجه است. در نتيجه از رساندن آن بهدست مخاطب واقعياش خودداري ميكند. نامه به پدر نامة تلخ و بيرحمانهاي است، تلخ از آن رو كه اعترافنامة ترس كافكا از پدر خود بهشمار ميآيد؛ پدري كه با نقش خود در خانواده تأثيري مخرب بر كافكا داشته است. در اين نامه، كافكا علل اين ترس و نقش مخرب پدر در وجود خود را بيان ميكند. نامه با شرح ترس از پدر آغاز و تأثير آن بر ابعاد رواني كافكا تشريح ميشود. ميتوان اين اثر را نوعي انتقام نيز تلقي كرد. كافكا در نوشتن آن هرگونه ترحمي را نسبت به پدر خود كنار گذاشته و با زباني تلخ و گزنده به تشريح رفتار پدر ميپردازد.■
